TÜRKİYE:
12  EYLÜL 2010 HALKOYLAMASI SONUÇLARI HAKKINDA

EROL TUNCER (Cumhuriyet)

Ülkemizde 1961 - 2010 yılları arasında 6 kez halkoylaması yapılmıştır. Bunlardan ikisinde 1961 ve 1982 anayasalarının kabulü için oy kullanılmış, diğer dördünde ise 1982 Anayasasında yapılan değişiklikler, halkın oyuna sunulmuştur.

176 maddeyi içeren anayasamızda, 1987 yılından günümüze kadar 17 kez değişiklik yapılmış ve 100ü aşkın madde yeniden düzenlenmiştir.

Bu arada bazı maddelerde 2, bazı maddelerde ise 3 kez değişiklik yapılmış olduğunu da anımsatalım. Maddelerinin yüzde 60ı değiştirilmiş bir anayasanın, başlangıçtaki içeriğinden hayli uzaklaşmış olduğunu da vurgulamak gerekiyor.

Son halkoylamasında, geçici maddeler ve yürürlük maddesiyle birlikte 26 madde değişikliğini içeren bir paket oya sunulmuş, seçmenlerin bunların tümüne birden evet ya da hayır demesi istenmiştir.

Tartışma konularından birisi, böyle bir toplu oylama zorunluluğudur. Bu maddelerden beşi Anayasa Mahkemesi ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun yeniden yapılanmasına ilişkin değişiklikleri içermekteydi.

Diğer hükümlere ilişkin düzenlemelerin genelde kabule değer olduğunu söyleyen muhalefet partileri ve diğer hayırcı çevreler, yargı alanındaki bu düzenlemeler nedeniyle pakete karşı olduklarını açıklamıştır.

Bilindiği gibi geçerli oyların yüzde 57.8i Evet (21.787.607 oy), yüzde 42.2si ise Hayır (15.856.440 oy) yönünde kullanılmış; böylece anayasa değişiklikleri seçmen tarafından onaylanmıştır. İllerin 62sinde evet, 19unda ise hayır oyları öndedir. Gerilimi yüksek bir ortamda sürdürülen ve anayasa dışında her şeyin tartışıldığı kampanya, hükümet için bir çeşit güvenoylamasına dönüştürülmüş; alınan sonuç itibarıyla AKP seçmen nezdinde güven tazelemiş, 2011 seçimleri için moral kazanmıştır.

Evet - hayır cephesi

Evet cephesine katılan partilerin 29 Mart 2009da yapılan İl Genel Meclisi seçimlerindeki oylarının toplamı 18 milyon 618 bin iken evet oyları kez 21 milyon 788 bin olmuş, cephenin oyları 3 milyon 170 bin artış göstermiştir. Hayır cephesinde ise, artan seçmen sayısına karşın, 2 milyon 926 bin oy kaybı söz konusudur. Bu cephedeki partilerin 2009daki oy toplamı 18 milyon 782 bin iken hayır oyları 15 milyon 856 bin olarak gerçekleşmiştir.

Son halkoylamasında Evet - Hayırcıların yanında bir de boykotçular cephesi yer aldı. Bilindiği gibi BDP halkoylamasında seçmenlerin sandığa gitmemesini istedi ve bir ölçüde de başarılı oldu. 2007 seçimlerinde DTPnin birinci ve ikinci sıralarda olduğu 14 ildeki 4 milyon 305 bin 225 seçmenin yarısından azı, 2 milyon 98 bin 387si sandık başına gelmiş; bu illerdeki ortalama katılım oranı, yüzde 48.7ye inmiştir. Bu oran, Türkiye ortalamasının (% 77.5) 28.8 puan altındadır. Boykota katılan seçmenlerin ne kadarının bu kararı benimseyerek ne kadarının ise tehditlerden ve baskılardan yılarak sandık başına gelmediklerini bilemiyoruz ama alınan sonucu küçümsememek gerekiyor. BDPnin bölge seçmeni üzerindeki bu ağırlığının siyaset alanına bir biçimde yansıyacağı gerçeğini gözden uzak tutmamak gerekiyor. Kesinleşen anayasa değişikliklerinin hayata geçirilebilmesi için uyum yasalarının çıkarılması gerekmektedir. Uyum yasalarının çıkarılması için TBMMde uzlaşma komisyonunun kurulması, yeni dönemde hem gerilimin düşmesi hem de söz konusu yasaların sağlıklı bir biçimde çıkarılabilmesi açısından yararlı olacaktır. Ana muhalefet partisi CHP geçmişte bu komisyona katılmayı reddetmişti. Bu kez uzlaşma komisyonuna katılmamak bir yana, CHP başta olmak üzere, TBMMdeki muhalif partilerin AKPyi bu yönde zorlamaları gerekmektedir.

Yeni anayasa istekleri

Halkoylaması kampanyası boyunca ortaya çıkan bir sonuç, siyasi partiler başta olmak üzere, hemen hemen bütün çevrelerin yeni bir anayasa hazırlanmasının gereği üzerinde fikir birliğine varmış olmalarıdır.

Önümüzdeki 2011 seçim kampanyasında anayasa konusunun ağırlıklı bir yeri olacaktır. AKP dışındaki siyasi partilerin bundan böyle bu konuda hazırlıklı olmaları, alanı AKPye bırakmamaları gerekmektedir. Anayasanın uzlaşma ortamında ve geniş katılımla hazırlanması konusunda da fikir birliğinin var olduğu gözlenmektedir. İş, gerçekleşmeye kalmıştır.

Anayasa değişiklikleri, 2011 seçimleriyle oluşacak Mecliste yasalaşacağına göre ilk adım olarak seçim sisteminde değişiklik yapılması gerekiyor. Uygulanmakta olan yüzde 10luk seçim barajı, seçmen eğilimlerinin parlamentoya gereği gibi yansımasını önlemektedir. TBMMde temsil edilmeyen oyların 2002 seçimlerinde yüzde 45.3 oranına ulaşmış olduğu unutulmamalıdır. Oysa anayasa değişikliklerini görüşecek bir Meclisin geniş bir temsil tabanına oturması zorunludur. Bunu sağlamanın yolu, ülke barajının yüzde 5e çekilmesinden geçiyor. Bir başka söyleyişle, 2011 seçimlerinde yüzde 5lik ülke barajının uygulanması, bu açıdan da zorunlu hale gelmiştir.

Başkanlık sistemi

Bu arada, hemen bugünden tartışılmaya başlanan başkanlık sistemi üzerinde de kısaca durmak istiyorum. Ülkemizde 1870lerden beri uygulanmakta olan parlamenter sistemde yeterli bir birikimimiz oluşmuştur. Yeni sistem aramak yerine parlamenter sistemin aksayan yönleri düzeltilmeli, örneğin cumhurbaşkanının yetkileri azaltılmalıdır. Zira Kenan Evren için 30 yıl önce hazırlanmış olan bu geniş yetkiler, parlamenter sistem yerine yarı başkanlık sistemine daha çok uyan yetkilerdir. Toplumda giderek derinleşen, kaygı verici bir kutuplaşma yaşanmaktadır. Bir demokraside insanların farklı düşüncede olmaları doğaldır. Doğal olmayan, farklı düşünce sahiplerinin birbirlerine güven duymamaları, birbirlerine karşı hoşgörü gösterememeleridir. Oysa demokrasi uzlaşma, hoşgörü ve diyalog rejimidir. Halkoylamasının sonuçlarını değerlendirmede kutuplaşmanın etkileri daha net olarak ortaya çıkıyor: Evetçilere göre, ülkede aydınlık bir dönem başlamaktadır. Askeri vesayet dönemleri, darbe kaygıları ortadan kalkmış, demokrasinin önü açılmıştır. Hayırcılara göre ise karanlık bir döneme giriliyor, sivil vesayet dönemi başlıyor; yapılan değişikliklerle yargı yürütmenin etkisi altına giriyor ve kuvvetler ayrılığı son buluyor. Bir başka söyleyişle bütün yetkilerin tek adamda toplandığı bir döneme giriyoruz.

Son söz

Kabul edilen anayasa değişiklikleri ile birlikte yeni bir döneme giriyoruz.

Yüksek yargı organlarının yeniden yapılanacağı bu dönemde AKPye düşen görev, kendisiyle ilgili kaygıları giderecek uygulamalarda bulunmak ve böylece karşıtlarına güven verebilmektir. Muhalefete ve özellikle sol partilere düşen görev ise yalnızca ülkenin gelişmiş yörelerinde değil, diğer bölgelerde de güçlenebilmeleridir.

Çoğunlukçu anlayışın egemen olduğu ve yargıyı ayak bağı sayan bir iktidar partisini frenleyebilmenin yolu, muhalefet partilerinin ciddi birer iktidar alternatifi konumuna gelebilmelerinden geçiyor.

banner47
İlgili Galeriler
Anahtar Kelimeler

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Yap Yeni Üyelik

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner40

banner45

banner57

banner39

banner44

banner56

28 YILINDA SÖNMEYEN ATEŞ; MADIMAK KATLİAMI
2 Temmuz 1993‘te on binlerce saldırgan Madımak Otelinde devletin kolluk güçlerinin gözleri ve canlı yayın...

Haberi Oku